پروانه میوه خوار (لارو پروانه ای – کرم بادمجان) بادمجان

Eggplant Fruit Bore

Leucinodes orbonalis

اﻳﻦ آﻓﺖ از ﺳﺎل 1376 در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران ﺑـﻪ ﻃـﻮر وﺳـﻴﻌﻲ در روي ﻣﻴـﻮة ﺑﺎدﻣﺠـﺎن و ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺤﺪود روي گوﺟﻪ ﻓﺮنگیﺧﺴﺎرت وارد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺑﺎدﻣﺠﺎن، گوجه فرنگی، ﺳﻴﺐ زﻣﻴﻨﻲ وﺳـﻴﺐ زﻣﻴﻨـﻲ ﺷﻴﺮﻳﻦ ازﺟﻤﻠﻪ ﻣﻴﺰﺑﺎن ﻫﺎي اﻳﻦ آﻓﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

۱. مرحله تخم

تخم‌گذاری: پروانه‌های ماده تخم‌های سفید خامه‌ای را به صورت انفرادی در سطح زیرین برگ‌ها، شاخه‌ها یا جوانه‌های گل می‌گذارند. دوره کمون: تقریباً ۳-۵ روز.

۲. مرحله لاروی

ظاهر: لاروهای تازه از تخم درآمده سفید خامه‌ای هستند و با بالغ شدن به صورتی تغییر رنگ می‌دهند. رفتار: لاروها وارد شاخه‌ها و میوه‌های حساس می‌شوند و باعث پژمردگی و آسیب به میوه می‌شوند.

کرم‌های جوان بلافاصله پس از بیرون آمدن از تخم، به دنبال جوانه‌های ظریف نزدیک نقطه رشد، جوانه‌های گل یا میوه‌ها می‌گردند و آنها را سوراخ می‌کنند.

لاروها، میوه‌ها را به سایر قسمت‌های گیاه ترجیح می‌دهند. لاروها حداقل پنج مرحله لاروی را طی می‌کنند و گزارش‌هایی از وجود شش مرحله لاروی نیز وجود دارد. دوره لاروی در تابستان ۱۲ تا ۱۵ روز و در زمستان تا ۲۲ روز طول می‌کشد. طول یک لارو کامل ۱۸ تا ۲۳ میلی‌متر است.

مدت زمان: حدود ۱۲-۱۵ روز دوره لاروی طول می‌کشد و شامل پنج مرحله می‌باشد.

۳. مرحله شفیرگی

لاروهای بالغ از تونل‌های تغذیه‌ای خود بیرون می‌آیند و در پیله‌های ابریشمی سفت در میان برگ‌های ریخته شده و سایر بقایای گیاهی روی سطح خاک نزدیک پایه بوته‌های بادمجان تبدیل به شفیره می‌شوند. رنگ و بافت پیله با محیط اطراف مطابقت دارد و تشخیص آن را دشوار می‌کند . برخی مطالعات نشان دهنده وجود پیله‌ها در عمق 1 تا 3 سانتی‌متری خاک است.

محل‌های شفیرگی: در بقایای گیاهی، خاک نزدیک پایه گیاه یا در قسمت‌های آسیب دیده گیاه رخ می‌دهد. دوره شفیرگی: تقریباً ۶-۱۰ و نهایت 17 روز.

۴. مرحله بالغ

پروانه‌ها شب‌ها از پیله‌های شفیرگی بیرون می‌آیند. حشرات بالغ جوان معمولاً پس از خروج، روی سطوح پایینی برگ‌ها یافت می‌شوند. ماده‌های این آفت کمی بزرگتر از نرها هستند. شکم پروانه ماده نوک‌تیز و به سمت بالا پیچ خورده است، در حالی که پروانه نر شکم پهنی دارد.

پروانه سفید است اما لکه‌های قهوه‌ای کم‌رنگ یا سیاه روی پشت سینه و شکم دارد. بال‌ها سفید با ته رنگ صورتی یا آبی هستند و با موهای کوچک در امتداد حاشیه‌های رأسی و مخرجی حلقه شده‌اند. بال‌های جلویی با تعدادی لکه سیاه، کم‌رنگ و قهوه‌ای روشن تزئین شده‌اند. طول بال‌های پروانه ۲۰ تا ۲۲ میلی‌متر است. طول عمر پروانه‌های بالغ برای نرها ۱.۵ تا ۲.۴ روز و برای ماده‌ها ۲.۰ تا ۳.۹ روز بود.

ریخت‌شناسی: پروانه‌ها بال‌های سفید با لکه‌های قهوه‌ای و طول بال حدود ۲۰-۳۰ میلی‌متر دارند.

رفتار: شب‌زی هستند و به نور جذب می‌شوند.

طول عمر: پروانه‌های بالغ ۲-۳ روز زندگی می‌کنند.

این آفت در آب و هوای معتدل فعال است. حشره ماده بالغ حدود ۲۵۰ تخم روی شاخه‌های نازک و میوه بادمجان می‌گذارد. وقتی تخم‌ها باز می‌شوند، لاروها به داخل شاخه‌های نازک و میوه نقب می‌زنند. کل چرخه زندگی در ۳ تا ۶ هفته تکمیل می‌شود.

خسارت این آفت تنها در مرحله لاروی آن می باشد.

در آب و هوای گرمسیری، L. orbonalis پروانه میوه خوار بادمجان می‌تواند سالانه چندین نسل (به راحتی 5 نسل) با همپوشانی داشته باشد.

مدت زمان چرخه زندگی: چرخه کامل زندگی تقریباً 23 تا 35 روز طول می‌کشد که با شرایط محیطی متفاوت است.

خسارت این آفت روی شاخه ها و میوه ها مشاهده می شود:

شاخه‌ها: شاخه‌های آلوده به دلیل تغذیه داخلی لاروها، پژمرده و خشک می‌شوند.

میوه‌ها: سوراخ‌های ایجاد شده، ایجاد تونل‌های داخلی و ریزش زودرس.

ریزش جوانه‌های گل پژمردگی و خشک شدن برگ‌ها نیز از نشانه های خسارت این آفت می باشد.

روش های مدیریت و کنترل آفت پروانه میوه خوار بادمجان

1. کنترل‌های زراعی به صورت چرخش کشت: از کاشت متوالی محصولات خانواده سولاناسه خودداری کنید تا چرخه زندگی آفت مختل شود. بهداشت: قطعات و بقایای گیاهی آلوده را حذف و از بین ببرید تا جمعیت لارو و شفیره کاهش یابد.

به دنبال استفاده از ارقام مقاوم نباشید. تلاش‌های متعددی در جنوب آسیا برای توسعه ارقام مقاوم به این آفت انجام شده است، اما پس از ۴۰ سال تلاش، هیچ رقم تجاری با سطح قابل توجهی از مقاومت توسعه نیافته است.

۲. کنترل‌های مکانیکی با استفاده از تله‌های فرمونی: از تله‌های فرمونی جنسی برای نظارت و به دام انداختن انبوه پروانه‌های نر استفاده کنید که باعث کاهش موفقیت جفت‌گیری می‌شود.

۳. کنترل‌های بیولوژیکی توسط دشمنان طبیعی: شکارچیانی مانند کفشدوزک‌ها و زنبورهای انگلی را که تخم‌ها و لاروها را هدف قرار می‌دهند، تشویق کنید. مواد شیمیایی حاوی فرومون به طور فزاینده‌ای برای کنترل آفات سبزیجات و میوه‌ها استفاده می‌شوند.محققین که در چین کار می‌کردند، (E)-۱۱-هگزادسنیل استات (E۱۱-۱۶:Ac) را به عنوان جزء اصلی فرمون جنسی ماده EFSB شناسایی کردند و اظهار داشتند که این ماده پروانه‌های نر را در مزرعه جذب می‌کند، اگرچه هیچ داده‌ای ارائه نشد. ولی دربعضی از کشور ها استفاده می شود.

۴. کنترل‌های شیمیایی استفاده از حشره‌کش‌ها:

بهترین زمان برای کنترل این آفت مرحله حشره بالغ و یا تخم می باشد(در مرحله ابتدای رشد لارو نیز تا حدودی موثر می باشد). در مرحله لاروی، لارو ها سریعا وارد گیاه می شوند و سموم عموما روی ان ها بی اثر یا کم اثر می باشد. استفاده از حشره کش ها در مرحله حشره بالغ موجب می شود که حشرات بالغ دور شوند و یا از بین بروند و همچنین سطح گیاه نیز در این مرحله الوده می شود و محیط نامناسبی برای تخمگذاری حشرات ماده بوجود می آید. همچنین سمپاشی گیاهان در مرحله تخم این آفت، موجب از بین رفتن توده تخم ها می شود و راحت تر و موثر تر می توان این آفت را کنترل نمود. توصیه می شود برای مقابله شیمیایی چرخه زندگی این آفت مانیتورینگ و بررسی شود. اگر شرایط مهیا نیست سمپاشی حشره کش ها با فاصله 15 روز می تواند برای کنترل این آفت مور باشد.

در منابعی حشره کش های فلوبینامید، امامکتین بنزووات، لاروین، فوزالون، دیمیتوات و … ( با دز مصرفی مخصوص) برای مقابله با این آفت معرفی شده اند.

به صورت تجربی و علمی استفاده از حشره کش فن والریت با میزان مصرف 1.5 لیتر در هزار لیتر آب برای مقابله با این آفت بسیار موثر و کار آمد بوده است.

حشره‌کش‌های Cartap را به میزان ۲ میلی‌لیتر در لیتر آب، با تمرکز بر مراحل اولیه لارو و رعایت دستورالعمل‌های ایمنی، اعمال کنید.

در منابعی نیز حشره کش سایپرمترین را برای مقابله با این آفت نام برده اند.