سبزیجات نشسته و کیست هیداتید (هیداتیک) کبد

کیست هیداتید

کیست هیداتید یک نوع آلودگی انگلی است که از طریق کرمی به نام اکینوکوکوس ایجاد شده و موجب بروز آسیب در کبد، ریه و سایر اندام‌های بدن می‌شود و به گفته متخصصان تنها راه ابتلای انسان به این بیماری، خوردن تخم انگل دفع شده از سگ است که از طریق خوردن سبزیجات آلوده به مدفوع این حیوان و تماس مستقیم با سگ مبتلا است.

روش انتقال این بیماری به صورت مدفوعی- دهانی است، تاکید کرد: تنها راه ابتلای انسان به این بیماری، خوردن تخم انگل دفع شده از سگ است که از طریق خوردن سبزیجات آلوده به مدفوع این حیوان و تماس مستقیم با سگ مبتلا است زیرا اگر تخم انگل به بدن سگ چسبیده باشد، با لمس بدن این حیوان، فقط از طریق خوردن تخم، بیماری به انسان منتقل شود در نتیجه بایستی پس از تماس با سگ حتما دست‌ها به خوبی شسته شود.

عمدتا سگ‌های ولگرد با خوردن کیست‌های تشکیل شده در لاشه‌ حیوانی مانند گوسفند درگیر بیماری شده و این انگل در بدن سگ به عنوان میزبان اصلی سیر تکاملی خود را طی می‌کند و تخم انگل همراه با مدفوع سگ دفع می‌شود.

اگر سگ مجدد به این انگل آلوده نشود، پس از ۶ ماه بدن این حیوان از این انگل پاک خواهد شد. خوردن کیست‌های انگلی موجود در ریه و کبد گوسفند و گاو باعث انتقال هیداتیدوزیس به انسان نمی‌شود و مشکلی برای سلامت انسان به وجود نمی‌آورد.

بالا رفتن رطوبت هوا، باعث ماندگاری بیشتر این تخم در طبیعت می‌شود. در فصل گرم و خشک تابستان، میزان عفونت‌زایی این تخم کمتر خواهد شد ولی این بیماری تابع فصل نبوده و در تمام فصول سال وجود دارد. سگ‌های خانگی باید دارای شناسنامه باشند و هر ماه به صورت مرتب از داروی ضد انگل استفاده کنند. آلودگی در سگ‌های نگهبان و گله بیشتر است.

یست هیداتید در افراد سالمند و افراد با سیستم ایمنی ضعیف، نمود بیشتری خواهد داشت. اشخاصی که در ارتباط با سگ‌ها هستند، سبزی‌کاران و زنان خانه‌داری که سبزی را به خوبی پاک نمی‌کنند، بیشتر در معرض این بیماری قرار می‌گیرند، همچنین با تردد و دفع مدفوع سگ‌های ولگرد بیمار در بوستان‌های درون شهری، امکان درگیری کودکان نیز بالا می‌رود.

شایع‌ترین نقاط تشکیل کیست در انسان، کبد و ریه است، گفت: کیست در هر ارگانی از بدن انسان می‌تواند تشکیل شود. علائم کیست ریوی سرفه، خس‌خس، تنگی نفس و… است.

کیست‌های هیداتید چشمی نادر هستند اما با چالش‌های خاصی همراند. چالش هیداتید چشمی برای جراح شامل ریشه‌کن کردن کیست بدون پارگی است.بیماری کیست هداتید چشمی معمولاً یک طرفه است و عمدتاً بر بخش چپ مدار چشم تأثیر می‌گذارد. این را می‌توان با مسیر شریان کاروتید چپ توضیح داد. در صورت تشخیص دیرهنگام کیست هیداتید چشمی، تکامل به سمت کاهش حدت بینایی همراه با افتألمپلژی کامل، آتروفی بینایی یا پرخونی پاپیلاری توسط اثر فشرده‌سازی است.

کبد با کیست‌های کم حجم و با تعداد کم، می‌تواند فعالیت خود را انجام دهد و اگر حجم و تعداد کیست‌ها در این ارگان زیاد شود، علائمی مانند تب، درد‎‌های شکمی، بزرگی کبد و آب آوردن شکم به وجود می‌آید. حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد موارد، کبد محل اصلی درگیری است که با درد شکم، کاهش وزن، احساس توده و حتی زردی خود را نشان می‌دهد. احتمال تشکیل کیست‌های مغزی در انسان بسیار کم بوده که علائم عصبی را به همراه خواهد داشت. کیست‌های عضلانی و استخوانی نیز وجود دارد.

بسته به جایگاه تشکیل و اندازه کیست، مدت زمان بروز علائم از چند روز تا چند ماه متفاوت است، اما در کیست‌های کبدی که روند کند بوده و علائم به سرعت بروز پیدا نمی‌کند، اگر کیست در بدن فرد بزرگ شود، با رخدادی جانبی، کیست در بدن پاره شده، شوک به بدن وارد و امکان مرگ فرد وجود دارد.

تشخیص این بیماری از طریق عکس‌برداری و تست‌های سرولوژی مانند کیت‌های الایزا و سرمی انجام شده و پس از تشخیص دقیق جایگاه و اندازه کیست، دارو درمانی برای کیست‌ها در ارگان‌های حساس و یا جراحی برای برداشتن کیست‌ها در نقاط کم خطر، انجام می‌شود.

گر انسان سبزیجات آلوده به تخم این انگل را بخورد در وهله اول تخم انگل از دستگاه گوارش به کبد و گاهی به ریه و همه جای بدن می‌رود و شروع به ساخت کیست می‌کند. ماهیت این کیست‌ها به این شکل است که به تدریج و با سرعت نسبتا کمی بزرگ می‌شوند و گفته می‌شود حدود یک سانتی متر در سال رشد می‌کنند. یعنی اگر کسی کیست هیداتید 10 سانتی متری دارد در واقع ده سال پیش به این بیماری مبتلا شده است.  بیماران مبتلا، ممکن است تا مدت‌ها هیچ علامتی نداشته باشند اما یک سری عارضه ممکن است اتفاق بیفتد. از جمله این که کیست‌ها می‌توانند عفونی شده و تبدیل به آبسه کبدی شوند. همین طور می‌توانند به مجاری صفراوی راه پیدا کنند و عفونت‌های خطرناک مجاری صفراوی ایجاد کنند.  اگر این کیست‌ها خیلی بزرگ باشند ممکن است داخل شکم پاره شوند و تمام شکم را درگیر این انگل کنند. بنابراین کسی که کیست هیداتید داشته باشد عمدتا نیاز به درمان دارد.

الویت با جراحی و حذف کیست از بدن است، در غیر این صورت دارو درمانی با داروی آلبندازول در حجم بالا به مدت سه ماه انجام خواهد شد.

کیست‌های هیدراتید اگر درمان نشوند چند سرنوشت می‌توانند پیدا کنند. گاهی خود کیست می‌میرد و محتویاتش از بین می‌رود. یعنی در واقع انگل در کیست از بین می‌رود و معمولا جدراش، کلسیم رسوب می‌کند(Calcification) و به صورت یک توده سفت در کبد باقی می‌ماند. این‌ها اگر علامت نداشته باشند، نیاز به اقدام دیگری ندارند. همین توده‌ها بعضی اوقات عفونی می‌شوند. اگر همان ضایعه که دیگر انگل هیدراتید در آن نیست اما آن محلی که آن انگل وجود داشته و عوارضی ایجاد کرده است عفونت ایجاد می‌کند و آبسه کبد می‌شود که معمولا نیاز به اقدام جراحی دارند. گاهی اوقات اگر این بیماری درمان نشود کیست شروع به بزرگ شدن می‌کند تا کیست‌های 20 الی 30 سانتی متری یعنی از خود کبد هم بزرگتر، در کبد مشاهده شده است. که این‌ کیست‌ها معمولا عارضه و علامت ایجاد می‌کنند و نیاز به درمان جراحی دارند. بنابراین توصیه ما این است که اگر بیماری دچار کیست هیدراتید است وقتی شناسایی شد حتما تحت نظر پزشک معالج قرار بگیرد تا قبل از هر عارضه‌ای اقدام درمانی برای او انجام شود. بسته به شرایط مختلف ممکن است دارو درمانی تجویز شود و یا نیاز به اقدام جراحی باشد.

طبق تحقیقات سال ۲۰۱۵ بر روی سگ‌های ولگردی که در مشهد معدوم سازی می‌شد، حدود ۴۸ درصد این سگ‌ها آلوده بودند. میزان آلودگی در سگ‌های خانگی کمتر و حدود ۱۰ درصد گزارش شد.

مصرف سبزیجات بسیار مفید است، اما باید در هنگام شست‌وشوی سبزی و صیفی‌جات دقت شود. برای شست‌وشوی سبزیجات از مواد شوینده‌ای که باعث ایجاد لغزندگی می‌شوند استفاده و به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه درون یک لیتر آب، ۵ قطره ماده شوینده ریخته و سبزی را در این محلول خیسانده و پس از آن با فشار بالا، آبکشی انجام شود.

این کیست می‌تواند در دام‌هایی مانند گاو و گوسفند نیز تشکیل شود و راه دیگر انتقال کیست هیداتید خوردن گوشت و احشای حیوانات درگیر با این کیست است. مردم گوشت مصرفی خود را از کشتارگاه‌های مجاز و ممهور به مهر سازمان دامپزشکی خریداری کنند زیرا که مراحل بهداشتی آن طی و عاری از بیماری‌های تب کریمه کنگو و کیست هیداتید است.

مدير گروه پيشگيري و مبارزه با بيماريهاي مركز بهداشت خراسان رضوي گفت: طبق بررسي هاي انجام شده 88 درصد موارد ابتلا به كيست هيداتيد در اين استان به دليل مصرف سبزي آلوده است.

او افزود نحوه شست و شو و ضد عفوني كردن سبزي و ميوه ها از اهميت بسزايي در ابتلا به كيست هيداتيد برخوردار است چرا كه اين بيماري از طريق مدفوع سگ ها و حيوانات مبتلا انتقال مي يابد. وي اظهار كرد: به طور ميانگين سالانه 70 نفر در استان خراسان رضوي به بيماري كيست هيداتيد مبتلا مي شوند.

عامل بيماري كيست هيداتيد كرم كوچك پهن و بندبندي به نام اكي نوكوكوس گرانولوزوس است كه در روده باريك سگهاي آلوده زندگي مي‌كند.

سگ سانان آلوده از طريق مدفوع خود تخم اين كرمها را در مزارع، مراتع و سبزيكاري ها پراكنده نموده و باعث آلودگي محيط مي‌شوند.

اگر اين تخمها توسط گاو، گوسفند، بز، شتر و يا انسان همراه با علوفه و يا سبزي ‌هاي خام خورده شوند جنيني كه در اين تخمها وجود دارد در روده آزاد شده و در بافت مخاطي روده نفوذ مي‌ كند و خود را توسط گردش خون به كبد، ريه، مغز، كليه، استخوانها و ساير بافتها مي ‌رساند و در آنجا كيسه ‌هايي به اندازه يك توپ كوچك و گاهي بزرگ تشكيل مي‌ دهد. اين كيسه ‌ها كه كيست هيداتيد ناميده مي شوند داراي ديواره ‌اي سفيد و سفت بوده و داخل آن مايعي بي رنگ وجود دارد.

خیار و گوجه هم از جمله گیاهان بوته ای هستند که احتمال وجود این انگل بر روی آنها زیاد است اما به دلیل سطح صاف و شست وشوی آسان ، این انگل به راحتی از روی آن شسته می شود. باید در شست وشوی میوه توت فرنگی که سرشار از خاصیت است بیشتر دقت نمایید تا از ابتلا به این بیماری در امان بمانید.

نکات ساده پیشگیری از این بیماری:

1- رعایت بهداشت فردی و محیط

2- ضد عفونی نمودن سبزیجات با توجه به اینکه سبزیجات،صیفی جات و میوه های بوته دار زمینی مثل توت فرنگی از عمده ترین فاکتورهای آلودگی به تخم این انگل می باشند حتماً باید قبل از مصرف به خوبی با آب شستشو گردیده و برای اطمینان از جداشدن تخم انگل از سبزیجات، چند قطره مایع ظرفشوپی به داخل ظرف شستشو اضافه شود،سبزیجات چند لحظه در داخل آب تکان داده شود تا آب کف نماید.

نکته : یکی از اشتباهاتی که در موقع شستشوی سبزیجات وجود دارد این است که بعد از شستشو ،کل ظرف محتوی سبزیجات را روی آبکش می ریزند که با این کار تخم های انگل ته نشین شده در داخل ظرف دوباره روی سبزیجات پخش می شود،باید سبزیجات را از سطح آب برداشته شوند و آب باقیمانده دورریخته شود.

3- در صورتی که سگ دارید داروهای ضد انگلی به سگ ها داده و برای آنها شناسنامه تهیه نمایید و هر چند وقت یکبار آنها به دامپزشک ببرید 
4- اگر کشتار دام مثل قربانی کردن و نذری دارید در صورت مشاهده کیست های کبدی در گاو و بخصوص گوسفند هرگز آنها را پاره نکنید چون باعث کیست هیداتیک چشمی در انسان میشوند و همچنین کبد حیوان را بطور بهداشتی دفن کنید چون اگر سگی این احشاء آلوده را بخورد دوباره سیکل انگل تکرار می گردد. 
5- محصور نمودن مزراع و جلوگیری از ورود سگ ها به آنها 
6- عدم تماس با سگ ها

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی هستند.

13 − یازده =