- سبدخرید خالی است.
- ادامه خرید
Chalate
واژه کلات از کلمه یونانی chele که مترادف با claw به معنای چنگ زدن است (نگه داشتن چیزی در چنگ یا پنجه) گرفته شده است.
کلات سازی زمانی صورت می گیرد که ملکول های بزرگ مخصوص کلات EDTA که مخفف
Ethylene Diamine Tetra Acetate است دارای چندین نقطه اتصال با یک عنصر غذایی کم مصرف باشد.
فرم کلات یک عنصر فرم حفاظت شده است و سایر عناصر نمی توانند مزاحمتی در جذب یک عنصر کلات شده ایجاد کنند.
فرم کلات یک عنصر در مقایسه با فرم معمولی آن، راحت تر و سریعتر توسط گیاه جذب می شود.
جذب بسیاری از عناصر توسط ریشه در نتیجه اختلاف بار الکتریکی عنصر با کانال های جذبی موجود در ریشه صورت می پذیرد (عنصری که به صورت کلاته در آمده باشد پتانسیل بار بیشتری ایجادخواهد کرد و در نتیجه بیشتر و بهتر از کانال های ریشه نفوذ و عبور می کند).
معمول ترین عامل کلات کننده EDTA است که در کود های مورد استفاده به صورت خاک مصرف و برگ مصرف کاربرد دارد.
عناصری که به فرم کلات هستند.
مکانیسم کلات‌سازی
در سطح مولکولی، کلات‌سازی شامل تشکیل کمپلکس بین یون ریزمغذی و یک عامل کلات‌ساز است. عامل کلات‌ساز به ریزمغذی متصل می‌شود و یک ساختار حلقه‌ای پایدار تشکیل می‌دهد. این ساختار از واکنش ریزمغذی با سایر عناصر موجود در خاک جلوگیری می‌کند و در نتیجه فراهمی زیستی آن را حفظ می‌کند.
● نقش لیگاندها یا کلات‌کننده‌ها
لیگاندها یا کلات‌کننده‌ها مولکول‌های آلی هستند که با ریزمغذی‌ها کمپلکس تشکیل می‌دهند. کلات‌کننده‌های رایج مورد استفاده شامل EDTA (اتیلن دی آمین تترا استیک اسید)، DTPA (دی اتیلن تری آمین پنتا استیک اسید) و EDDHA (اتیلن دی آمین-N،N’-بیس(2-هیدروکسی فنیل استیک اسید)) هستند. هر یک از این کلات‌کننده‌ها خواص منحصر به فردی دارند که آنها را برای شرایط مختلف خاک و انواع گیاهان مناسب می‌کند.
مزایای کودهای کلات شده ●
جلوگیری از اکسیداسیون و رسوب مواد مغذی یکی از مزایای اصلی کودهای کلات شده، توانایی آنها در جلوگیری از اکسیداسیون و رسوب مواد مغذی است. در خاک، ریزمغذی‌ها اغلب با یون‌های اکسیژن و هیدروکسید واکنش می‌دهند و ترکیباتی را تشکیل می‌دهند که برای گیاهان قابل دسترس زیستی نیستند. کلات از این مواد مغذی محافظت می‌کند و تضمین می‌کند که آنها به شکلی باقی می‌مانند که گیاهان می‌توانند آنها را جذب کنند.
● افزایش فراهمی زیستی مواد مغذی کودهای کلات شده با محافظت از ریزمغذی‌ها در برابر واکنش‌های نامطلوب خاک، فراهمی زیستی آنها را افزایش می‌دهند. این افزایش در دسترس بودن، تضمین می‌کند که گیاهان مواد مغذی لازم را برای رشد و نمو بهینه دریافت می‌کنند و منجر به عملکرد بالاتر و کیفیت بهتر محصول می‌شود.
به صورت موردی مزایا کود های کلاته را می توان نام برد که شامل:
1- جذب سریع تر
2- عدم تنش برگ ها در محلول پاشی کود های کلاته
3- حلالیت خوب
4- قابلیت اختلاط پذیری بالاتر با سایر کود ها
5- پایداری بالاتر در شرایط نامساعد خاک
6- مقرون به صرفه بودن
چرا کودهای کلات شده ضروری هستند
● شرایط خاک که دسترسی به ریزمغذی‌ها را محدود می‌کند شرایط خاک مانند pH بالا، محتوای بی‌کربنات بالا و برخی تنش‌های غیرزیستی می‌تواند دسترسی به ریزمغذی‌ها را محدود کند. کودهای سنتی اغلب در رفع این محدودیت‌ها شکست می‌خورند و منجر به کمبود مواد مغذی و عملکرد ضعیف محصول می‌شوند.
● چگونه کودهای کلات شده به این محدودیت‌ها می‌پردازند
کودهای کلات شده به ویژه در خاک‌هایی با pH بالا مؤثر هستند، جایی که کودهای ریزمغذی سنتی اغلب بی‌اثر هستند. کودهای کلات شده با محافظت از ریزمغذی‌ها در برابر واکنش با سایر عناصر موجود در خاک، تضمین می‌کنند که این مواد مغذی ضروری برای جذب گیاه در دسترس باقی بمانند.
عوامل کلات کننده رایج و کاربردهای آنها ●
مروری بر کلات کننده‌های محبوب مانند EDTA، DTPA و EDDHA EDTA، DTPA و EDDHA از جمله رایج‌ترین کلات کننده‌های مورد استفاده در کشاورزی هستند. EDTA در خاک‌های خنثی تا کمی اسیدی مؤثر است، در حالی که DTPA در شرایط قلیایی پایدارتر است. EDDHA پایدارترین کلات‌کننده در خاک‌های بسیار قلیایی است و آن را برای شرایطی که سایر کلات‌کننده‌ها ممکن است شکست بخورند، مناسب می‌کند.
● شرایط خاص و محصولات برای استفاده بهینه از هر کلات‌کننده
اثربخشی یک کلات‌کننده به pH خاک و نیازهای غذایی خاص محصول بستگی دارد. به عنوان مثال، آهن کلات شده با EDDHA در اصلاح کمبود آهن در خاک‌های با pH بالا بسیار مؤثر است و آن را برای محصولاتی که در شرایط قلیایی رشد می‌کنند، ایده‌آل می‌کند. از سوی دیگر، EDTA و DTPA برای طیف وسیع‌تری از سطوح pH خاک مناسب هستند.
روش‌های استفاده از کودهای کلات شده
● کاربرد خاکی در مقابل کاربرد برگی
کودهای کلات شده را می‌توان هم به صورت خاکی و هم به صورت برگی استفاده کرد. کاربرد خاکی شامل ترکیب کود با خاک است، جایی که ریشه‌های گیاه می‌توانند مواد مغذی را جذب کنند. از سوی دیگر، کاربرد برگی شامل اسپری کردن کود مستقیماً روی برگ‌ها است که امکان جذب سریعتر مواد مغذی را فراهم می‌کند.
● مزایای هر روش
کاربرد خاکی، تأمین مداوم مواد مغذی را در طول زمان فراهم می‌کند و آن را برای مدیریت طولانی مدت محصول مناسب می‌کند. کاربرد برگی نتایج سریع‌تری ارائه می‌دهد و آن را برای اصلاح کمبودهای حاد مواد مغذی ایده‌آل می‌کند. هر دو روش مزایای خود را دارند و انتخاب روش استفاده به نیازهای خاص محصول و شرایط غالب خاک بستگی دارد.
● پایداری مواد مغذی کلات شده در سطوح مختلف pH
پایداری مواد مغذی کلات شده با pH خاک متفاوت است. کلات‌های EDTA در خاک‌های خنثی تا کمی اسیدی پایدار هستند، در حالی که کلات‌های DTPA در شرایط قلیایی پایدارترند. کلات‌های EDDHA در خاک‌های بسیار قلیایی پایدارترین هستند و آنها را به گزینه‌ای ترجیحی برای محصولاتی که در چنین شرایطی رشد می‌کنند، تبدیل می‌کنند.
حساسیت محصولات کشاورزی به کمبود ریزمغذی‌ها متفاوت است. محصولات با حساسیت بالا، مانند گوجه فرنگی و مرکبات، اغلب برای اطمینان از تأمین کافی مواد مغذی به کودهای کلات شده نیاز دارند. محصولات با حساسیت متوسط، مانند ذرت و لوبیا، ممکن است تحت شرایط خاصی از کودهای کلات شده بهره‌مند شوند. محصولات کم حساسیت معمولاً به کودهای کلات شده نیاز ندارند، مگر اینکه خاک به شدت از نظر ریزمغذی‌ها کمبود داشته باشد.
به عنوان مثال، کمبود آهن در محصولاتی مانند مرکبات و توت فرنگی رایج است، و کودهای آهن کلات شده را برای این گیاهان ضروری می‌کند. کمبود روی برای محصولاتی مانند ذرت و گندم نگران کننده است، جایی که کودهای روی کلات شده می‌توانند تفاوت قابل توجهی در عملکرد و کیفیت محصول ایجاد کنند.
کودهای کلات شده نسبت به کودهای سنتی کارآمدتر هستند زیرا از هدر رفتن مواد مغذی از طریق اکسیداسیون و رسوب جلوگیری می‌کنند. در حالی که کودهای کلات شده ممکن است در ابتدا گران‌تر باشند، کارایی و اثربخشی بالاتر آنها اغلب منجر به صرفه‌جویی در هزینه در درازمدت می‌شود.
