بیماری ویروس موزائیک انجیر

Fig mosaic virus

بیماری موزائیک انجیر اولین بار توسط Condit and Horne در سال1933 از ایالت کالیفرنیای آمریكا گزارش شد. بیماری موزائیک انجیر پراکنش وسیعی دارد و در تمام مناطقی که انجیر می روید یافت می شود و تمام واریته های انجیر تجاری (F. carica) را درسراسر جهان آلوده می کند تا کنون این بیماری از مناطق مختلف جهان گزارش شده است.

ویروس موزاییک انجیر می‌تواند علائمی را هم در برگ‌ها و هم در میوه‌ها ایجاد کند. روی برگ‌ها، لکه‌های موزاییکی به طور واضح زرد هستند که با رنگ سبز طبیعی شاخ و برگ در تضاد است. حاشیه لکه‌های زرد به تدریج از رنگ زرد روشن به سبز تیره بافت سالم تغییر می‌کند. لکه‌ها یا ضایعات موزاییکی ممکن است به طور یکنواخت روی سطح برگ‌ها پراکنده باشند یا به صورت تکه‌های نامنظم و پراکنده سبز کم‌رنگ ظاهر شوند. در اواخر فصل، یک نوار به رنگ زنگ‌زده در امتداد مرز لکه‌های موزاییکی ایجاد می‌شود که ظاهراً ناشی از مرگ سلول‌های اپیدرمی یا زیر اپیدرمی است.

میوه‌ها نیز می‌توانند الگوهای موزاییکی نشان دهند که می‌تواند منجر به کاهش عملکرد به دلیل ریزش زودرس میوه شود. علائم موزاییکی می‌تواند با دمای بالا در تابستان تشدید شود.

چرخه زندگی ,ویروس موزائیک انجیر یک بیماری پیچیده است که به طور کامل شناخته نشده است. این بیماری با حداقل ۱۵ ویروئید و ویروس مرتبط دانسته شده است. فقط ویروس موزاییک انجیر به عنوان عامل موزاییک انجیر تأیید شده است.

علائم این بیماری بسیار متنوع است و ممکن از درختی به درخت دیگر متفاوت باشد، علائم معمولاً از موزاییک خفیف، لکه های حلقوی، تغییر شکل برگ و نهایتاً زوال در درختان دیده می شود.

ویروس موزاییک انجیر توسط یک کنه اریوفید، Aceria fici، منتقل می‌شود. این کنه‌ها میکروسکوپی هستند و طول آنها ۰.۰۰۳ تا ۰.۰۰۵ اینچ (۰.۰۸ تا ۰.۱۳ میلی‌متر) است. آنها دو جفت پا در نزدیکی انتهای جلویی (سر) و بدنی گوه‌ای شکل و زرد کم‌رنگ دارند. کنه‌های انجیر بیشتر در جوانه‌ها و اطراف دهانه میوه یافت می‌شوند. تغذیه توسط یک کنه آلوده، برای انتقال ویروس به یک نهال سالم Ficus carica کافی است. این ویروس همچنین می‌تواند از طریق پیوند و قلمه‌های خود ریشه‌زا از درختان آلوده منتقل شود.

علائم ویروس موزاییک انجیر شامل بدشکلی‌های مختلف برگ، رشد ضعیف (کند) و زردی یا لکه‌دار شدن (موزاییکی) برگ‌ها است. لکه‌های کم‌رنگ و بدشکل شدن برگ‌های انجیر ممکن است در همان شاخه‌ای که برگ‌های طبیعی هستند، رخ دهد. لکه‌های موزاییکی روی میوه‌ها مشابه لکه‌های روی برگ‌ها هستند اما کمتر مشهود هستند. ریزش زودرس میوه ممکن است در برخی از ارقام رخ دهد. به نظر می‌رسد درختان انجیر آلوده به ویروس موزاییک انجیر (Calimyrna) میوه‌های کوچکتر و کمتری تولید می‌کنند. میوه برخی از انواع انجیر آلوده ممکن است تغییر رنگ داده، بدشکل، کوچک و کم‌بارور باشد. میوه زمانی که ویروس موزاییک انجیر، رقم بلک میشن (Black Mission) را آلوده می‌کند، به طور جدی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. ارقام Calimyrna و Kadota کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به نظر می‌رسد فیکوس پالماتا (Ficus palmata) یا درختانی که از نهال‌هایی با والد نر F. palmata مشتق شده‌اند، در برابر ویروس موزاییک انجیر مصون هستند.

برخی علائم شامل: لکه‌دار شدن و زرد شدن برگ، تغییر شکل برگ، شکستن گل (لکه‌ها یا رگه‌های تغییر رنگ داده در شکوفه‌ها) و کند شدن رشد گیاه است.

عامل بیماری:
تا به حال در دنیا ویروس های متعددی در ارتباط با این بیماری گزارش شده اند:
ویروس هایی از جنس Closterovirus Umbravirus, Luteovirus, Badnavirus , Crypticvirus, Potyvirus , Emaravirus
عوامل شبه ویروسی:
ویروئید کوتولگی رازک (HSVd)Hop Stunt Viroid
ویروئید اگزوکورتیس مرکبات Citrus Exocortis
ویروس Fig Mosaic associated virus در ایران تا بحال ویروس های مختلفی( ار ان آ دار و دی ان آ دار) به عنوان عامل بیماری گزارش شده اند.
ناقل این بیماری می تواند کنه اریوفید و شته باشد.
ویروس می تواند با شیره گیاهی (انتقال مكانیكی)، قلمه و پیوندک نیز منتقل شود.
پاتوژن یا پاتوژن های عامل FMD می توانند بوسیله اندام رویشی آلوده(قلمه و پیوندک) و یا بوسیله کنه اریوفید A. ficus منتقل می شود ولی با دانه گرده منتقل نمی شود.
A. ficus آفتی با گسترش جهانی است. این افت اختصاصیت میزبانی بالایی دارد و فقط به گونه های جنس ficus محدود می شود. تمام مراحل زندگی کنه در تمام طول سال دیده می شود
هرگاه FMD وA. ficus هر دو با هم روی برگ حضور داشته باشند علائم شدیدی مشاهده می شود.

انتقال ویروس حتی بوسیله یک کنه و در زمان 5 دقیقه دهش با دوره کمون6-7ساعت امكان پذیر است.
کنه بالغ و نابالغ هر دو قادر به انتقال ویروس هستند. کنه بعد از جلد اندازی قادر به انتقال ویروس است، انتقال بوسیله تخم کنه گزارش نشده است.

برخی از ویژگی های بیماری ویروس موزائیک انجیر

در درختان دیم وجود ندارد.
برخی از ارقام مانند انجیر سیاه حساسترند.
هرچه میزان آبیاری بیشتر باشد شدت و گسترش بیماری بیشتر است

کنترل و مدیریت بیماری

قلمه های مورد استفاده در احداث نهالستان باید از باغ های سالم در مناطق غیر آلوده تهیه شوند.
باید ازسلامت درختان مادری برای تهیه قلمه اطمینان حاصل کرد.
ضدعفونی کلیه ابزار ها در زمان هرس و قلمه گیری از هر درخت به درخت دیگر با محلول وایتكس10درصد توسط باغداران توصیه می شود.
بعد از سبز شدن قلمه، نهالستان از نظر بیماری موزائیک مرتب بازدید شود.
بعد از سبز شدن قلمه ها تولیدکنندگان نهال در طول دوره تولید ، حداقل دو نوبت آزمایشات ویروس شناسی را انجام دهند.
مبارزه با علف های هرز و ناقلین بیماری های ویروسی و شبه ویروسی.

برای کاهش شدت آلودگی و کنترل آن، می توانید تعدادی از برگ های با آلودگی شدید را نیز حذف نمایید و از محیط خارج کنید.

در مقاله ای آمده است استفاده از نهال های عاری از بیمای (عاری از علائم) و کنترل جمعیت کنه‌ها، بیشترین تأثیر را در کاهش این بیماری دارد.

برای مقابله و کنترل کنه های اریوفیده می توان یکی از کنه کش ها و یا حشره کش های، آبا مکتین، مالاتیون، ایمیداکلوپراید، دلتامترین و یا پریمترین را به خوبی روی برگ و زیر برگ ها سمپاشی نمود. توصیه می شود حداقل دو تا سه مرحله به فاصله ده روز سمپاشی تکرار شود.

اگر درخت انجیر شما علائم موزاییک درخت انجیر را نشان می‌دهد، هیچ کنترل شیمیایی وجود ندارد که در درمان یا ریشه‌کنی این بیماری مؤثر باشد. در این صورت، کنترل کنه‌های انجیر ممکن است تنها امید شما برای کنترل بیماری موزاییک انجیر باشد. انواع روغن‌های باغبانی و کنه کش ها ممکن است برای مدیریت نفوذ کنه‌ها و در نتیجه، کمک به توقف یا حداقل پیشرفت بیماری استفاده شوند.

از انجائي که كنه اريوفيده ماده بالغ انجير، زمستان گذراني روي جوانه زمستانه و روي تنه درختان انجير انجام مي دهد.

لازم است براي كنترل جمعيت آن درنيمه دوم اسفند ماه وبا استفاده ازغلظت 1 درهزار كنه كش گياهي جي سي مايتي یا يکي ازكنه كش هاي آپولو، تتراديفون، اورتوس، اومايت در تركيب با روغن باغباني و پيش بيني لازم از عدم بارندگي بين 5الي7روز آينده اقدام به محلول پاشي يکي از كنه كش هاي اشاره شده و در تركيب با روغن باغباني روي تنه درختان نمود.

تقویت و تغذیه درختان با کود های کشاورزی نیز، می تواند مقاومت گیاه را قبل از بروز این بیماری افزایش دهد و بعد از بروز بیماری، پیشرفت این بیماری را کنترل و محدود نماید.

reza malek

همه پست های نویسنده