بیماری ویروسی آبله آلو

Plum pox virus

Sharka Disease

بیماری شارکا (آبله آلو) یکی از جدی‌ترین بیماری‌های ویروسی میوه‌های دانه دار است.

بیماری آبله ی آلو اولین بار در سال 1915 در آلوی بلغاری گزارش شد. در ابتدا این بیماری از قسمت شمالی اروپای شرقی به آهستگی گسترش یافت و در سال 1935 به یوگسلاوی سابق رسید و بعد از آن در سال 1941 به مجارستان رسید و گسترش بیشتر آن از سال 1950 شروع شد که این بیماری به آلمان و سپس به کشورهای لهستان و روسیه و فرانسه و اسپانیا و بیشتر کشورهای اروپای غربی رسید.

شارکا، که توسط ویروس آبله آلو (PPV) ایجاد می‌شود، گیاهان جنس Prunus (خانواده Rosaceae) را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری به ویژه در Prunus armeniaca، P. domestica، P. persica و P. salicina مضر است زیرا کیفیت را کاهش می‌دهد و باعث ریزش زودهنگام میوه می‌شود. تخمین زده می‌شود که هزینه‌های مدیریت شارکا در سراسر جهان از دهه ۱۹۷۰ بیش از ۱۰ میلیارد یورو بوده است.

این عامل بیماری درخت را از بین نمی برد اما با بد شکل کردن، بد مزه کردن و غیر قابل فروش کردن میوه ها به شدت محصول را کاهش می دهد و در اروپا باعث کاهش چشم گیر عملکرد بویژه در زردالو و آلو شده است.

کاهش کیفیت میوه ها و ریزش پیش از موقع آنها سبب شده است که این بیماری یکی از فاکتورهای محدود کننده در تولید هسته داران خصوصا درختان زردآلو، هلو و آلو به حساب آید.

ویروس آبله آلو عضوی از جنس Potyvirus در خانواده Potyviridae است. ذرات ویروس میله‌های انعطاف‌پذیری با ابعاد تقریبی 700 نانومتر × 11 نانومتر هستند و از یک مولکول RNA تک رشته‌ای تشکیل شده‌اند که شامل تقریباً 10000 نوکلئوتید پوشیده شده با حداکثر 2000 زیر واحد از یک پروتئین پوششی واحد است.

عامل این بیماری یکی از مخرب ترین بیماری های ویروسی درختان میوه هسته دار می باشد.

بیماری شارکا یکی از مهمترین بیماری های درختان هسته دار از قبیل آلو، هلو، شلیل، بادام و زرد آلو می باشد.

پبیماری شارکا با اثر روی کاهش کمیت و کیفیت محصول (عدم بازارپسندی) ضعف و از بین بردن درختان جوان و در نهایت کاهش عمر مفید درخت، باعث ایجاد خسارت می شود.

گونه‌های مختلفی از شته ویروس را منتقل می‌کنند، از جمله شته خار آلو (Brachycaudus cardui)،[9] شته پیچیدگی برگ آلو (Brachycaudus helichrysi) و شته سبز هلو (Myzus persicae).[10] شته‌های بالدار می‌توانند آبله آلو را در یک باغ و در فواصل کوتاه (200 تا 300 متر) به درختان باغ‌های مجاور منتقل کنند.

علائم:

این ویروس حلقه های کلروتیک روی میوه و برگ گیاه آلوده ایجاد می کند که در تصویر زیر مشاهده می نمایید. میوه ی گیاه آلوده کیفیتش پایین است.علائم ایجاد شده وابسته به نوع گیاه ، واریته ، موقعیت گیاه سالم و زمانی که گیاه آلوده شده ، است. بسیاری از درخت ها ممکن است علائم را تا چند سال نشان ندهند. علائم روی میوه های هلوی رسیده شامل حلقه های کلروتیک یا الگوهای خطی است. روی آلو و زردآلو اغلب فرو رفته خواهند شد. همچنین روی هلو و شلیل لکه های زنگ زده دیده می شود.

شدت بیماری زایی و عکس العمل یا علائم بیماری به رقم، سن گیاه، محل جغرافیایی منطقه و حتی وضعیت تغذیه گیاه بستگی دارد. در درختان آلوی اروپایی خسارت موجب ریزش نابهنگام میوه های نارس می شود.

در درختان هلو و آلوی ژاپنی موجب لکه های قهوه ای میوه می شود.

در زرد آلو این بیماری موجب بدشکلی میوه می شود که در تصویر زیر مشاهده می نمایید.

در گیلاس موجب ریزش میوه های نارس و موجب ایجاد لکه های حلقوی نکروتیک روی میوه می شود.

6 استرین از این ویروس شناسایی شده است که هر شش مورد موجب بیماری زایی می شود.

ارقام مقاوم که آلودگی در آن ها بدون علائم است، خطر خسارت بیشتری نسبت به ارقام حساس دارند چونکه این نوع گیاهان منبع بالقوه است و می تواند تاثیر بسزایی در گسترش بیماری در باغ ها داشته باشد.

به محض اثبات آلودگی درخت می بایست عمل ریشه کنی درخت انجام شود.

نشانه های این بیماری روی برگ، گلبرگ گل، میوه و هسته دیده می شود.

علائم روی برگ ها شامل تغییر رنگ خفیف برگ، ایجاد لکه های رنگی و در مواردی حالت بافت مردگی (رنگ پریدگی)، لکه حلقوی، رگبرگ روشنی یا رگبرگ زردی و حتی تغییر شکل برگ ها می باشد.

علائم روی گلبرگ ها به صورت تغییر رنگ گلبرگ ها در گل های برخی از ارقام هلو دیده شده است.

روی میوه های آلوده نیز حلقه های رنگی یا حلقه هایی به رنگ زرد روشن و در برخی موارد نقوش مشبک دیده می شود. میوه ها بد شکل و نامنظم می شوند و نواحی کوچک قهوه ای و بافت مرده رو آن ها دیده می شود.

ریزش شدید میوه های نارس از درخت یکی از مهمترین نشانه ها برای تشخیص آلودگی می باشد.

لکه ها و حلقه های کمرنگ روی هسته ، در هسته میوه زردآلو مشاهده می شود. گوشت میوه در اطراف هسته خشک و روی این قسمت معمولا حلقه های رنگ پریده خطوط و یا لکه هایی نمایان می شود.

این بیماری هم از طریق پیوند و هم توسط حداقل بیست گونه شته ناقل منتقل می شود.

اغلب مشکلات جدی ناشی از بیماری های ویروسی در گیاهان، نتیجه فعالیت های مستقیم و غیر مستقیم بشر است .

در مواردی استفاده از حشره کش برای مقابله باشته، از انتقال این ویروس جلوگیری می کند.

ریشه کنی درختان یکی از راه های معمول در مقابله با این بیماری می باشد.

این بیماری در ایران در برخی از باغ ها گزارش شده است( خراسان رضوی). در سایر نقاط بسیار کم و وباغ ها عموما فاقد این بیماری هستند.

ویروس شارکا از سال 1379 در ایران دیده شده و هم اکنون این بیماری برای برخی استان‌های کشور قرنطینه داخلی است.

میزبان:

آلو ، میوه های هسته دار شامل هلو ، شلیل ، زردآلو ، بادام و گیلاس است. گیاهان زینتی هم ممکن است توسط انواعی از ویروس آبله ی آلو آلوده شوند. تعدادی از علف های هرز که جمعیت های زیادی از آنها در مزارع است ، در آزمایشگاه مورد بررسی قرار گرفته اند که مشخص شد این ویروس آنها را هم آلوده می کند.

چرخه بیماری:

عامل این بیماری پس از ورود به درخت به‌ صورت سیستمیک در کل گیاه پخش می‌شود و در طول عمر درخت باقی می‌ماند . هر سال علائم بیماری شدیدتر می‌شود

در شرایط خنک بهاره، علائم واضح‌تر دیده می‌شود.

مدیریت بیماری:

خرید نهال گواهی شده

کنترل مستمر شته ها

حذف سریع درختان آلوده

پایش منظم بهاره

جلوگیری از انتقال پیوندک از باغ های مشکوک

بطورکلی این بیماری در باغ های درختان هسته دار و دانه دار کشور خیلی معمول نیست و دیده نمی شود و تا به این لحظه بیماری خیلی جدی و خسارت زاییی در ایران( به جز در برخی از نقاط) محسوب ننشده است . ولی با این وجود، باغداران و کارشناسان نسبت به وجود، حضور، و شیوع این بیماری می بایست آگاه و هوشیار باشند تا در همان مراحل ابتدایی نسبت به کنترل و از بین بردن بیماری اقدام شود.

reza malek

همه پست های نویسنده