- سبدخرید خالی است.
- ادامه خرید
citrus cottony scale
Chloropulvinaria (Pulvinaris) aurantii Cockerell
شپشک بالشک مرکبات از روی طیف وسیعی از گیاهان میزبان از جمله مرکبات، توت و گواوا گزارش شده است خسارت آن روی درختان مرکبات و چای گزارش شده است. اینً شپشک معمولا روی برگ ها و ساقه های گیاه میزبان فعالیت دارد.
این آفت در استان های شمالی کشور گلستان، گیلان و مازندران و همچنین سیستان و بلوچستان گسترش دارد.
بر طبق اظهارت کریروخین این آفت همراه با نهال های آلوده از روسیه وارد ایران شده است و اولین بار از باغات مرکبات رشت و انزلی گزارش شده است.
در استان مازندران حشره مذکور دارای دو نسل در سال است که نسل اول یا نسل تابستانه از تیرماه شروع و در شهریورماه کامل می شود و نسل دوم یا نسل پائیزه از مهرماه شروع می شودو همان در مراحل ابتدایی به صورت پوره سن دوم زمستانگذرانی می کند.
چرخه زندگی:
چرخه زندگی این آفت به صورت تخم، سه مرحله پوره (پوره سن اول، پوره سن دوم و پوره سن سوم) و حشره بالغ می باشد. این آفت در مازندران حداکثر دو نسل دارد. قسمت عمده حشرات نسل اول از اواسط خرداد تا اوایل تیر و پوره های نسل دوم از اواسط شهریور تا مهر ظاهر می شوند. این حشرات در مراحل پوره و حشرات ماده بالغ، با وارد کردن خرطوم های مکنده خود به آوند آبکشی، از شیره پرورده گیاه میزبان تغذیه می کنند.
شکل شناسی:
کیسه تخم (بخش پنبه ای) و تخم ها: تخم ها بیضوی در ابتدا به رنگ زرد لیمویی و براق هستند . اندازه آن ها رابطه مستقیم با اندازه حشره ماده دارد. اندازه تخم ها از 22 تا 28 میکرون متفاوت است. رنگ تخم ها پس از 4 تا 5 روز سبز روشن و 24 ساعت قبل از تفریخ به رنگ قهوه ای در می آیند.
کیسه تخم در حشرات ماده پنبه ای، نیم دایره و کاملا محدب است و معمولا دارای3-1 شکاف طولی و یا 5-1 خط طولی برجسته دارد. اندازه و حجم کیسه تخم به عواملی نظیر به نوع میزبان، اندازه حشره ماده و درجه حرارت محیط بستگی دارد. متوسط اندازه کیسه تخم 4 در 6.5 میلیمتر است.
بیش از 80 درصد کیسه تخم ها زیر برگ ها و حدود 20 درصد روی برگ ها تشکیل می شود. پوشش پنبه ای تخم ها بسیار پایدار بوده است و گاهی تا سال بعد نیز روی درختان باقی می ماند.
پوره سن اول: پوره های سن اول 3-1 ساعت پس از خروج از تخم در کیسه تخم باقی می مانند. پوره ها در این هنگام به رنگ قهوه ای روشن بوده، موهای انتهای صفحه مخرجی کاملا مشخص و رنگ چشم ها قرمز روشن می باشد. موهای مخرجی مهمترین عامل تشخیص پوره سن اول است. پوره ها در 2 تا 3 روز اول در کنار کیسه تخم هستند و کم کم به سمت برگ های اطراف پراکنده می شوند.
پوره سن دوم: در پوره سن دوم موهای انتهای صفحه مخرجی از بین می رود. رنگ بدن در ابتدا زرد روشن و روشن تر از پوره سن اول می شود ولی متعاقبا تیره می گردد. در بخش میانی پشت بدن پوره سن دوم، یک خط طولی به رنگ سبز روشن وجود دارد. این خط طولی در حشره بالغ ماده به رنگ قهوه ای در می اید که مشخصه حشرات ماده بالغ است.
در سن دوم نیز مانند سن اول، پاها و شاخک ها در موقع حرکت از سطح پشتی قابل رویت هستند. این مرحله شکل زمستان گذران آفت را تشکیل می دهد و در برابر عوامل نامساعد محیطی کمترین تلفات را متحمل می شوند.
پوره سن سوم: پوره های سن سوم در ابتدا رنگ مایل به زرد روشن دارد و خط پشتی نیز قهوه ای روشن می باشد که ممکن است با اواخر سن دوم اشتباه گرفته شود. اما خط قهوه ای پشتی عریض تر از سن دوم بوده و تحدب بدن نیز بیشتر است و در حال حرکت از سطح پشتی در این مرحله، دیگر فقط نوک پاها دیده می شود. پوره های سن دو و سن سه علاوه بر برگ ها روی شاخه ها و سرشاخه نیز دیده می شوند.
حشره ماده:
تشخیص حشره ماده جوان از پوره سن سوم مشکل است زیرا تقریبا هم اندازه و هم رنگ می باشند. فقط رنگ آن بعلت تغییر جلد شفاف تر بوده و خط قهوه ای پشتی روشن تر است. رنگ بدن حشره ماده همزمان با نزدیک شدن به زمان تخمگذاری، زرد مایل به قهوه ای روشن می شود. چند ساعت قبل از تخم گذاری تغذیه قطع شده و حشره ماده به دنبال محل مناسبی جهت تخم گذاری می پردازد. حشرات ماده برای تخم گذاری معمولا سطح بیرونی درخت و معمولا زیر برگ ها را ترجیح می دهند. در روز اول ترشح پنبه ای، در سطح زیرین بدن حشره ماده یک لایه پنبه ای مشاهده می شود. در روز دوم این لایه کناره های بدن و همچنین حدفاصل بین حشره ماده و سطح گیاه را می پوشاند که این لایه جهت استقرار حشره در سطح گیاه ضروری است. در این زمان بند های شکم از سطح زیرین کاملا قابل تفکیک بوده و محل خروج تخم ها قابل رویت می گردد. همزمان با تخمگذاری انتهای بدن حشره ماده از سطح گیاه جدا می شود. آخرین تخم های خارج شده در بالاترین بخش کیسه تخم قرار می گیرند. حشره تا 8 روز در کیسه تخم، تخم گذاری می کند و در روز نهم یا دهم از بین می رود.
پس از پایان تخم گذاری حشره ماده از بین می رود و باقیمانده بدن حشره ماده به صورت یک قطعه محکم، قهوه ای رنگ و چسبیده به کیسه تخم باقی می ماند که با گذشت زمان سیاه رنگ شده و سقوط می کند.
حشرات نر
برخی از پوره های سن دو جلد شفیرگی ترشح می کنند که شفاف و نازک است. کم کم بدن پیش شفیره زیر جلد شفیرگی شروع به تشکیل شدن می کند. به مرور جلد شفیرگی مشخص و پاها شاخک و سر ظاهر می شود. سه جفت پا کم کم شکل می گیرد. سر و سینه به رنگ قهوه ای روشن می شود. رنگ بدن قرمز روشن می شود و بال ها حالت غشایی می یابند. حشرات نر در روز دهم شکل نهایی خود را بدست می اورد و در روز یازدهم با فشار آوردن به جلد شفیرگی از آن خارج می شود. حشره نر فاقد تغذیه است. پرواز های کوتاه و سریعی دارد و معمولا یک تا سه روز زنده می مانند.
چرخه زندگی بالشتک در طبیعت:
پوره های سن دو که باشروع فصل سرما در پاییز زمستانگذرانی کرده بودند در اردیبهشت ماه فعال می شوند و به مرور تبدیل به پوره های سن سه می شوند. بطوریکه که از اواخر اردیبهشت تا اواسط خرداد تبدیل پوره ها به حشرات ماده و تشکیل کیسه تخم ها را خواهید داشت.
پوره های سن اول نسل یک از اوایل خرداد در طبیعت ظاهر می شود و به مرور پوره های سن دو و در اواخر مرداد پوره های سن سه به جمعیت بالای خود خواهند رسید. ظهور حشرات بالغ نر و ماده از اواسط مرداد به بعد است. کیسه های تخم از اوایل شهریور تا اوایل مهر در طبیعت وجود دارد و تراکم آن ها در اواسط شهریور بسیار بالاست.
پوره های سن اول نسل دوم از اواسط شهریور در طبیعت ظاهر می شوند و اوج جمعیت آنها اواخر شهریور است. پوره های سن دوم نسل دو نیز از اوایل مهر ظاهر و در اواخر مهر به اوج خود می رسند و با سرمای هوا در همین مرحله باقی می مانند و زمستانگذرانی می کنند و در اردیبهشت سال بعد دوباره فعال می شوند.
خسارت:
بالشک مرکبات زمستان را اکثراً به صورت پوره سن دوم می گذراند و در مازندران عموما دارای دو نسل در سال بوده و قسمت عمده پوره های نسل دوم از اواسط شهریور تا اواسط مهر ظاهر می گردند. بدن ماده ها در موقع تخم گذاری پوشیده از ماده مومی سفید رنگی می شود. دوره تخمگذاری حشره ماده طولانی و به طور متوسط یک ماه به طول می‌انجامد و به طور متوسط در طول ۱۲ تا ۱۴ روز تخم ها تفریح می گردند. هر حشره ماده به طور متوسط ۱۵۱ عدد تخم می گذارد پوره های جوان پس از خروج از تخم به پشت برگها و سرشاخه های جوان و گاهی روی برگ ها حرکت می کنند و در آنجا مستقر می گردند و از شیره گیاهی در طول رگبرگ اصلی و یا انشعابات رگبرگها می مکند. تولید عسلک این آفت خیلی زیاد بوده و در اثر ترشح عسلک برگ و سرشاخه ها ممکن است با مقادیر زیادی از قارچ دوده ای پوشیده گردند. سرشاخه هایی که آلوده به این آفت شده‌اند کم رشد و خشک می گردند.
مدیریت:
رهاسازی کفشدوزكهای کریپت montrouzieriCryptolaemus و قارچ lecaniiCephalosporium در مناطق مرطوب باعث از بین رفتن آفت می شود .رعایت فاصله کاشت درختان و هرس به موقع سبب کاهش آلودگی می شود. سمپاشی علیه این آفت در صورت مشاهده تفریخ بیش از 60 درصد تخم های شپشک توصیه میشود. همچنین پیش آگاهی برای نسل دوم آفت از اوایل شهریور شروع شده و عملیات مبارزه پس از تعیین حداکثر ظهور پوره ها تعیین می شود. همچنین در اسفندماه عملیات مبارزه با روغن پاشی توصیه می شود.
مقابله شیمیایی:
بالشک مرکبات دارای دو نسل در سال است. پوره های سن اول در نسل اول و دوم، حساسترین مرحله آفت هستند که در اغلب سال ها به ترتیب در اوایل تیر( پوره سن اول نسل اول) و اواخر شهریور( پوره های سن اول نسل دوم) می باشد. لذا پیشنهاد می گردد که کنترل شیمیایی آفت در هفته اول تیر ماه و هفته اخر شهریور ماه صورت پذیرد. زمان دقیق این دو مرحله توسط جهاد کشاورزی استان مازندران و یا مناطق مرکبات خیز بررسی و اطلاع رسانی همگانی می شود. در صورت آلودگی شدید روغن پاشی زمستانه درختان پس از هرس در ماه اسفند توصیه می گردد. از آن جا که زمستانگذرانی آفت به صورت پوره های سن دو در سطح زیرین برگ ها می باشد. لذا پوشش کامل درخت با محلول سم باید مد نظر قرار گیرد.
حشره کش های آدمیرال (نیم لیتر تا 750 سی سی در هزار لیتر آب)، استامی پراید (نیم کیلو در هزار لیتر آب)، آپلاود (نیم لیتر تا 750 سی سی در هزار لیتر آب)، اتیون (1.5 تا 2 لیتر در هزار لیتر آب)، مالاتیون ( 2 لیتر در هزار لیتر آب) برای مقابله با این آفت موثر می باشند. توصیه می شود برای کارایی بهتر و موثر تر به همراه حشره کش ها در مرحله اول سمپاشی (اوایل تیر) 3 تا 5 لیتر و در مرحله دوم سمپاشی (اواخر شهریور) 5 تا 8 لیتر روغن امولسیون شونده نیز استفاده شود.
به صورت تجربی نتیجه داده است که سمپاشی با هم و ترکیبی یک حشره کش تماسی (اتیون یا مالاتیون) به همراه یک حشره کش سیستمیک و یا هرمونی (همانند استامی پراید یا کونفیدور و یا آدمیرال ) و روغن امولسیون شونده در زمان های مناسب ( اوایل تیر و اواخر شهریور) برای مقابله و کنترل این آفت بسیار موثر می باشد. همچنین استفاده از روغن امولسیون شونده به تنهایی به میزان 10 تا 12 لیتر در هزار لیتر آب در ماه اسفند ( بر اساس اطلاع جهاد کشاورزی استان) برای از بین بردن پوره های سن دو زمستان گذران بسیار موثر است.
در صورت افزایش درجه حرارت هوا تا 33 درجه سانتیگراد از مصرف روغن امولسیون شونده خودداری کنند.
با توجه به گرمای هوا و به منظور پیشگیری از تنش‌های محیطی، آبیاری درختان حداقل ۴۸ ساعت قبل از مبارزه شیمیایی توصیه می شود.
