خشک شدن شاخه های سرو و خسارت کنه تارعنکبوتی (کنه تارتن)

نام علمی: Cupressus sempervirens L

نام انگلیسی:

Mediterranean cypress, Italian cypress, uscan cypress, Persian cypress, Pyramidal Italian cypress

درخت سرو (Cupressus sempervirens) در ایران با سه واریته مشخص به‌صورت بومی رویش دارد.

واریته سرو شیراز (Cupressus sempervirens L. var. fastigiata) درختی مرتفع، همیشه سبز با شاخه‎های راست و بالارونده، با تاجی ستونی

واریته سرو ناز (Cupressus sempervirens L. var. cereiformis ) تاجی کله قندی کشیده

واریته زربین (Cupressus sempervirens var. horizontalis) تاج هرمی بلند دارد،

اگرچه رویشگاه‎های طبیعی سرو در استان‌های مازندران، گلستان، گیلان، فارس و کهگیلویه و بویر احمد وجود دارد ولی به پاس زیبایی و نگاه‎های فرهنگی که بر گونه سرو وجود دارد کاشت آن از قرن‎ها پیش و به‌طور بسیار گسترده طی 50 سال گذشته تقریباً در تمامی استان‎های کشور مرسوم شده است. تا کنون استان فارس با 22 پایه سرو کهن‌سال بیشترین فراوانی را دارد. مسن‌ترین سرو کهن‌سال ایران سرو ابرقو با 4000 سال سن و بعد از آن سروهای سنگان و گوشه با حدود 3000 سال سن قرار دارند.

علاوه بر سرو های بومی ایران، واریته های دیگری از سرو نیز وجود دارد که عموما در فضای سبز، پارک ها و ویلا ها استفاده می شود. همانند:

سرو لاوسون (Chamaecyparis lawsoniana)

سرو نقره‌ای (Cupressus arizonica)

سرو فری

سرو خمره ای

سرو کامیس پاریس

گونه های درخت و درختچه ای سرو مستعد ابتلا به spider mites کنه‌های عنکبوتی (تارعنکبوتی – دونقطه ای) است که یکی از شایع ترین آفات موثر بر این نوع گیاه است. کنه های عنکبوتی در شرایط گرم و خشک رشد می کنند.

کنه‌های عنکبوتی، عنکبوتیان کوچکی هستند که از بیش از 200 گونه گیاه تغذیه می‌کنند. صدها کنه عنکبوتی وجود دارد که رایج ترین آنها کنه عنکبوتی دو نقطه ای است. این آفات در هوای گرم به ویژه در مناطق پر گرد و غبار و در زمان خشکسالی رشد می کنند.

در مازندران و یا حتی در تمام ایران در دهه های قبل از سال 1390 میزان بارندگی و دما در بهار و تابستان ( باران های دوره ای و درجه حرارت هوا) به گونه ای بود (نسبت به امروز 1404 بارندگی های بهار و تابستان بیشتر و دمای هوا متعادل تر بود) که شرایط مناسب برای تکثیر، رشد و خسارت کنه تارعنکبوتی بوجود نمی آمد. بطوری که میزان جمعیت و خسارت این آفت به آستانه اقتصادی مبارزه با آن نمی رسید. اما در سال های اخیر با گرم شدن هوا و کاهش میزان بارندگی در تمام جهان و همچنین در کشور ایران، میزان خسارت این آفت روی درختچه ها و درختان سرو در ماهای بهار و تابستان بیشتر مشاهده شده است.

شاخه ها یا برگ هایی که نزدیک به هم هستند سریعا آلوده می شوند و آن هایی که دور تر هستند سالم تر می مانند.

منتظر نمانید تا سرو ایتالیایی یا سایر سروهای همیشه سبز شما خاکستری و سپس کاملاً قهوه‌ای شوند و سپس تشخیص دهید که آیا کنه تار عنکبوتی دارند یا خیر. آن موقع خیلی دیر خواهد بود. این آفتی است که باید از آن جلوگیری کنید. اگر منتظر بمانید تا علائم را ببینید، احتمالاً آن زمان خسارت شدید و هوا برای سمپاشی خیلی گرم خواهد بود. بهترین زمان برای سمپاشی سرو ایتالیایی یا سایر درختان همیشه سبز در ماه فوریه (اواخر بهمن و اوایل اسفند) است.

حتی اگر سرو شما سالم به نظر برسند، ارزش دارد که آنها را در اوایل بهار قبل از شروع آسیب بررسی کنید و یا بصورت پیشگیری سمپاشی نمایید.پس از شروع علائم، بهبودی بسیار سخت و طولانی خواهد بود، یا حتی ممکن است برای بهبودی خیلی دیر شده باشد.

کاغذ سفیدی زیر شاخه بگذارید و چند مرتبه به شاخه ضربه بزنید. سپس بعد از کمی مکث دست خود را روی صفحه بکشید. لکه ها یا خطوطی که ایجاد می شود، تریپس ها یا کنه های تارتن هستند که با فشار دست ایجاد می شوند. این رگه‌ها، خون کنه تار عنکبوتی هستند که در سراسر کاغذ پخش شده‌اند.

علاوه بر کنه ها به تریپس ها نیز توجه کنید. تریپس‌ها حشرات مکنده کوچکی هستند که باعث آسیب می‌شوند، بنابراین باید کنترل شوند. تریپس‌ها مانند کنه‌های عنکبوتی کوچک هستند، اما بدن آنها کشیده و معمولاً به رنگ روشن است.

در بهار و تابستان گرم و کم باران، شرایط برای هجوم و خسارت کنه تارتن بسیار مهیا می باشد. در این شرایط بعضی از درختان سرو شروع به نشان دادن علائم ضعف می کنند – رنگ سبز تیره خود را از دست می دهند و به سمت زرد/قهوه‌ای طلایی بیمار گونه گرایش پیدا می کنند. چیزی که به نظر می اید این است که چندین درخت در مجاورت هم این زردی را نشان می دهند.

باران بهار و تابستان امیدواری مقابله با این آفت است. یکی از چیزهایی که این کنه‌ها نمی‌توانند به خوبی با آن کنار بیایند (که خوشبختانه با هزینه و زحمت بسیار پایینی انجام می‌شود) کنده شدن از روی گیاهان است. آنها بال ندارند و بدن بسیار نرمی دارند – بنابراین، یک بارندگی شدید خوب (یا آبیاری دوره‌ای با شلنگ آب) می‌تواند به عنوان یک درمان پیشگیرانه ارزان و مؤثر بسیار مفید باشد. گرمای شدید تابستان ، باعث می شود درختانی که چندین هفته قبل مورد حمله کنه تارتن قرار گرفته بودند، تنش و خسارت بیشتری داشته باشند.

در مجموع و به صورت تجربه شخصی ، کم هزینه و کارامد توصیه می شود اگر بهار و تابستان بدون باران یا کم بارانی دارید، هفته‌ای یک بار یا بیشتر با شلنگ درختان (و گیاهان و درختچه‌ها) را آبپاشی کنید. آب را با فشار بیشتر، بمنظور جدا کردن این آفت از لا بلای شاخه های درختان به درخت بپاشید

خسارت کنه های تارتن (کنه تارعنکبوتی) عموما به صورتی است که شاخه های فرعی از نوک به سمت پایین و یا به صورت کلی و عمومی شاخه ها خشک می شوند. اما در خسارت کنه تارعنکبوتی صنوبر spruce spider mite خشکیدگی شاخه های فرعی از قاعده شاخه، شروع می شود و به سمت نوک شاخه پیش می رود. در تصویر زیر مشاهده می نمایید.

برای مقابله با این آفت سعی کنید :

استرس گیاه را (در بهار و تابستان) کاهش دهید.

از کاشت متراکم (فاصله کم) گیاهان اجتناب کنید تا جریان هوای مناسب بین گیاهان وجود داشته باشد.

آبیاری را (در بهار و تابستان) بهبود بخشید.

از کوددهی بیش از حد با نیتروژن خودداری کنید.

شاخه‌های به شدت آلوده را (در صورت امکان) حذف کرده و آنها را از محل دور کنید.

و گرد و غبار را کاهش دهید (کنه های تارعنکبوتی در خاک و یا گردو غباری که روی گیاه قرار می گیرد سرعت تکثیر و رشد بیشتری پیدا می کنند و در نتیجه خسارت بالایی نیز ایجاد می شود).

توصیه می شود شستشوی شاخ و برگ را با اسپری‌های آب قوی (دربهار و تابستان) برای حذف کنه‌ها و تار های عنکبوت از درختان، در مراحل اولیه خسارت انجام دهید. در صورت نیاز، از کنه‌کش‌هایی مانند: هگزی تیازوکس، آبامکتین، اسپیرودیکلوفن و… که برای مقابله با این آفت موثر هستند استفاده نمایید.

چون در سال های اخیر و سال های پیش رو گرم شدن کره زمین شروع شده است و ادامه خواهد داشت. لذا بهار و تابستان کم باران و یا بدون باران و همچنین دمای بالای هوا در این دو فصل، پدیده ای اجتناب ناپذیر خواهد بود. در نتیجه خسارت کنه تارعنکبوتی روی درختان و درختچه های سرو در این دو فصل بیشتر و یا بسیار محتمل تر خواهد بود.

بنابر این توصیه میشود برای مقابله با این آفت، روش پیشگیری و هم روش کنترل را مدنظر قرار دهید. علاوه بر روش های مدیریتی زراعی که در بالا به صورت ردیف آمده است . به منظور پیشگیری توصیه می شود در اوایل ماه اسفند درختان (درختچه ها ) را با روغن امولسیون شونده 3 لیتر در هزار لیتر آب و کنه کش نیسورون و یا آپولو (به عنوان تخم کش کنه ها معرفی شده اند) به میزان نیم لیتر در هزار لیتر آب سمپاشی نمایید.

این موضوع مد نظر است که درختان سرو ارتفاع بلند و یا شاخه های متراکم و و فشرده ای دارند که سمپاشی را سخت و کم اثر می کند. لذا با این وجود سمپاشی ماه اسفند ( با فشار کمی بیشتر سمپاش) می تواند تا حدودی تخم این کنه ها را از بین ببرد و روی کاهش میزان این آفت و کاهش خسارت در فصول گرم موثر باشد.

همچنین توصیه می شود در بهار و تابستان کم باران هر هفته یا هر دو هفته یکبار، اقدام به آبپاشی درختان نمایید تا محیط برای رشد و تکثیر این آفت نا مناسب شود.

با شروع زردی درختان سرو و خشکیدگی های منطقه ای روی درختان، متوجه باشید که آفت حضور پیدا کرده است و موجب خسارت شده است . لذا توصیه می شود سه مرحله به فاصله یک هفته آن درخت و درختان مجاور آن را خوب و پر فشار سمپاشی نمایید. ترکیب کنه کش تماسی آبامکتین برای پوره ها و کنه های بالغ ( نیم لیتر در هزار لیتر آب) و کنه کش تخم کش نیسورون (نیم لیتر در هزار لیتر اب) به همراه روغن امولسیون شونده ( 3 لیتر در هزار لیتر آب) برای مقابله با این آفت موثر است. در بیشتر موارد با انجام چند مرحله سمپاشی می توان جمعیت و خسارت این آفت را کنترل و محدود نمود.

گاهی بعلت گرمای شدید بهار و تابستان، سمپاشی ها نیز برای مقابه با این آفت مفید فایده قرار نمی گیرد و درخت کم کم برو به زوال می رود و خشک می شود. در این شرایط به حذف گیاه و جایگزینی آن اقدام نمایید.

در انتها لازم به اشاره است که، مجموعه کشاورزی مالک از مشاوره و راهنمایی آقای مهندس آرش قاسمی میانایی، مدیریت فضای سبز شرکت معدنی و صنعتی چادرملو یزد کمال تشکر و قدردانی را دارد.

reza malek

همه پست های نویسنده